Laos wil in december met de bouw beginnen van de omstreden Xayaburi Dam in de Mekong rivier, een project van 3,8 miljard dollar, gefinancierd door de Thaise Xayaburi waterkrachtcentrale. Dit na een wijziging van het ontwerp om de buurlanden, die ernstige bezwaren hebben, gunstig te stemmen. Hiermee schendt ze afspraken die met de omliggende landen gemaakt zijn.

De Department of Electricity van de Laotiaanse regering heeft een onderzoek afgerond naar de dam naar aanleiding van wereldwijde bezorgdheid over de rijstproductie die in gevaar zou komen en schade aan de visstand stroomafwaarts. Vietnam had al eerder geadviseerd om het project met 10 jaar te vertragen, evenals alle waterkrachtprojecten in de rivier, die ook door Birma, Thailand en Cambodja stroomt vanaf de bron in China’s Tibetaans plateau.
Laos zegt rekening te willen houden met de bezorgdheid van haar buren maar niet hoe ze dat gaat toen. De waterkrachtcentrale is de eerste van acht centrales die het land van plan is te bouwen in de rivier voor de verkoop van elektriciteit aan de buurlanden, met name Thailand. Voor het straatarme en tussen andere landen ingesloten Laos een zeer welkome bron van inkomsten. Het Zuidoost-Aziatische land heeft ongeveer zes miljoen inwoners en een bruto binnenlands product van 5,6 miljard dollar, volgens de statistieken van de Association of Southeast Asian Nations
In april werd aan Laos voorgesteld de plannen voor de bouw van de Xayaburi te herzien en werd het land gewezen op een overeenkomst van 1995 tussen de Mekong-landen, waarin staat dat die voorafgaand overleg zouden hebben vóór het bouwen van waterkrachtcentrales op de rivier. De betrokken ambtenaren van de verschillende landen besloten daarop een ministeriële bijeenkomst te houden om het project te bespreken, een bijeenkomst die nog steeds moet plaatsvinden.
“Laos heeft niet het recht om in haar eentje vooruit te lopen op het project,” aldus Ame Trandem, Zuidoost-Azië programma directeur van International Rivers, een in Californië gevestigde non-profit organisatie die zich richt op de bescherming van rivieren en de mensenrechten. “Door op eigen houtje beslissingen te nemen over de bouw van de waterkrachtcentrale schenden ze de 1995-Mekong-overeenkomst en de afspraak van regionale samenwerking.”
Volgens een ingehuurd ingenieursbureau uit Zwitserland zal de dam volgens de nieuwe richtlijnen weinig schade aanrichten. Daar denken de andere Mekonglanden en belangenorganisaties anders over. De Mekong, en haar zijrivieren, zorgt voor voedsel, water en vervoer voor ongeveer 60 miljoen mensen in de vier landen. “Hillary Clinton pleitte tijdens een bijeenkomst in juli met haar collega’s van de Mekong landen op Bali voor een pauze in de bouw van dammen in de rivier, “totdat wij allen in staat zijn om te overzien wat de omvang van de gevolgen zullen zijn,” aldus de minister.
Vietnamese ambtenaren hadden in januari al geadviseerd het project uit te stellen en uit te wijken naar een zijrivier omdat het anders de veiligheid in gevaar brengt van de waterbronnen en de voedselzekerheid. Ook Thailand en Cambodja willen meer studies over de gevolgen van de dam.
Volgens een technische evaluatie in maart door de Mekong Commissie staat vast dat de dam zal leiden tot het uitsterven van diersoorten, zoals de reusachtige meerval. Er is nog niet voldoende kennis om de volle omvang van de gevolgen in te schatten op de impact op de visserij en economie stroomafwaarts richting Cambodja en Vietnam.